ลําดับขั้นการฟ้องร้องคดี ใน WTO เป็นอย่างไร

ลําดับขั้นการฟ้องร้องคดี ใน WTO เป็นอย่างไร

 คำตอบ

กลไกระงับข้อพิพาทของ WTO เปรียบเสมือนศาลการค้าระหว่างประเทศ ทําหน้าที่พิจารณาข้อพิพาททางการค้าระหว่างสมาชิก WTO และมีบทลงโทษกรณีภาคีที่ถูกตัดสินว่าทําผิดกฎเกณฑ์ของ WTOและไม่ยอมปฏิบัติตามคําตัดสิน กลไกระงับข้อพิพาทของ WTO ได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลายจากประเทศสมาชิก เห็นได้จากจํานวนกรณีพิพาทที่ได้มีการนําเข้าสู่กระบวนการดังกล่าวกว่า 500 คดี นับตั้งแต่ก่อตั้ง WTO ในปี 2538 จนถึงปัจจุบัน

ซึ่ง WTO กำหนดกระบวนวิธีที่ชัดเจนสำหรับการระงับข้อพิพาทภายใต้ Understanding on Rules and Procedures Governing the settlement of Disputes หรือที่เรียกกันว่า DSU ผู้ที่สามารถใช้สิทธิฟ้องร้องใน WTO ได้ จะต้องเป็นรัฐบาลของประเทศสมาชิกเท่านั้นโดยประเทศสมาชิกที่เห็นว่าตนเสียประโยชน์เพราะประเทศสมาชิกอื่นไม่ยอมปฏิบัติตามความตกลง WTO DSU กำหนดให้ประเทศคู่กรณีต้องปรึกษาหารือกันก่อนเพื่อหาทางยุติข้อพิพาท แต่หากไม่สามารถตกลงกันได้ประเทศที่ได้รับความเสียหายก็สามารถขอตั้งคณะผู้พิจารณาซึ่งทําหน้าที่เหมือนศาลเพื่อให้ตัดสินคดีได้

โดยที่การฟ้องร้องของ WTO มี 2 ลําดับขั้น คือ การฟ้องคดีต่อคณะผู้พิจารณา (Panel)  ซึ่งเปรียบเสมือนศาลการค้าของโลก และองค์กรอุทธรณ์ (Appellate  Body) ซึ่งเปรียบเสมือนศาลสูง  คณะพิจารณาจะทําหน้าที่พิจารณาและตัดสินคดี หากประเทศคู่กรณีไม่อุทธรณ์       คําตัดสินของคณะผู้พิจารณา สมาชิก WTO ก็จะรับรองคําตัดสินดังกล่าวและถือว่าคําตัดสินนั้นเป็นที่สุดและมีผลผูกพันคู่กรณี เว้นแต่ สมาชิกทั้งหมดจะมีฉันทามติ (consensus) ไม่รับรองคําตัดสิน ซึ่งเกิดขึ้นได้ยากมาก แต่หากประเทศคู่กรณีไม่เห็นด้วยกับคําตัดสินของคณะผู้พิจารณา ก็สามารถอุทธรณ์ต่อองค์กรอุทธรณ์ได้โดยประเทศที่แพ้คดีจะต้องยกเลิกการกระทําที่ถูกตัดสินว่าขัดกับความตกลง WTO ทันทีหรือภายในระยะเวลาที่กําหนด